viering van 90 jaar Veco

van verleden naar toekomst: onze dynamische geschiedenis

1964 - 1994

wordt vervolgd...

1994 - 2024

wordt vervolgd...

2024 - future

wordt vervolgd...

1934 - 1964: "De Pioniersjaren"

1934 - 1940

het begin van Veco

De rijke historie van Veco kent zijn oorsprong in het jaar 1934. Het was in dit jaar dat het vijftal (Beijnen, Van Dorp, Elfers, Van de Pol & Ter Horst) het bedrijf heeft opgericht, destijds onder de naam “NV Vereeniging Industrieel bezit 65”. Als een echte start-up, vestigde het bedrijf zich in Zutphen aan de Bakkerstraat, waar meerdere kleine ambachtelijke bedrijven zich bevonden.

Electroformeren was een opkomende technologie in de jaren 30. De “founding fathers” van Veco zagen de mogelijkheden en potentie van deze technologie en zo is destijds de “N.V. Vereeniging Industrieel Bezit 65” ontstaan. Dit is de oorspronkelijke handelsnaam voor het bedrijf. Electroformeren is het galvanisch afvormen van een matrijs. Het was al snel duidelijk dat naast het beheersen van het electroformeerproces ook een stabiele matrijs moest worden ontwikkeld. Het omarmen van electroformeren is de eerste stap in het ontstaan van de technologie waar Veco vandaag de dag bekend om staat. In de volksmond werd het bedrijf “Zeefplatenfabriek” genoemd.

Ir. L. Beijnen, één van de oprichters

Het eerste jaar in de historie van Veco kent vele “opstartproblemen”. Het besef ontstaat dat een professionaliseringsslag noodzakelijk is om de volgende stap te kunnen maken. Dit is ook het moment dat de naam Veco ontstaat. Veco staat voor Verenigde Electro-Chemische Ondernemingen, een naam die inmiddels 90 jaar later een begrip is geworden in de wereld van micro-precisie.

Naast dat het bedrijf een nieuwe naam kreeg, vond er een verhuizing plaats naar het plaatsje Loenen. Hier betrok Veco een 80 vierkante meter groot pand met daarin een productieruimte, een laboratorium en een kantoor. Verschillende afdelingen die door de jaar heen kenmerkend zijn gebleken voor Veco, waar een nauwe samenwerking plaats vindt tussen ontwikkeling en productie.

Veco’s eerste product was de zogenoemde “microzeefplaat”, een combinatie van een geperforeerde plaat en fijn zeefgaas. Dit product was revolutionair voor deze tijd en nam alle nadelen van deze twee bestaande producten weg. Veco’s eerste waardepropositie was geboren.

Al vroeg in het bestaan van Veco kwam innovatiekracht naar voren. In de jaren voor de oorlog vroeg Veco meerdere octrooien aan. Onder andere voor het maken van een röntgenscherm. Een koperen plaat voorzien van een lood coating. Dit product werd gebruikt om röntgenstraling tegen te houden. Hier werd de eerste connectie gelegd met de medische industrie. Een industrie waar we nu nog steeds een grote rol in betekenen en essentiële producten voor maken.

Daarnaast werd een octrooi aangevraagd voor een “zeef met een gehard werkvlak”. Een ontwikkeling die vandaag de dag nog steeds zichtbaar is binnen Veco. Alle zeven die vandaag de dag door Veco gemaakt worden voor gebruik in suiker centrifuges worden nog steeds voorzien van een chroom laag die de hardheid van het product vergroot en daarmee de levensduur significant verlengt. Zo is ruim 70 jaar later de invloed van deze ontwikkeling nog steeds zichtbaar en daardoor zijn we wereldleidend binnen deze markt. 

1941 - 1945

een zwarte bladzijde uit de historie van Veco

Veco in de 2e Wereld Oorlog, een zeer roerige tijd en zwarte periode. De producten die Veco produceerden waren voor de Duitsers erg belangrijk, want met zeven (Schlitzsiebe) kon men water van brandstof scheiden, waardoor de motoren van de vliegtuigen niet zouden gaan haperen. Deze zeven moesten overigens nog wel worden ontwikkeld, maar de heer Ir. Laurens Beijnen, oprichter/grondlegger van Veco wilde hier absoluut niet aan meewerken en bedacht allerlei uitvluchten om niet te hoeven ontwikkelen en te leveren. Te kort aan kolen, onvoldoende elektriciteit etc., maar alles werd door de bezetter opgelost en enkele commissarissen drongen aan om toch aan de bezetter te leveren om in ieder geval de fabriek in werking te houden.

Met succes werd er uiteindelijk een zeef ontwikkeld en overdragen. De vervolgleveringen die daarna volgden werden door Veco getraineerd. Dit zorgde wel voor een grimmige verhouding met de bezetter. Om arrestaties te voorkomen, is het volledige personeel van Veco op enig moment ondergedoken. Daardoor is in 1943 de volledige productie stil komen te vallen. De fabriek is daarna ook gedeeltelijk uitgebrand, daarbij zijn veel documenten over het productieproces verloren gegaan.

De heer Ir. Laurens Beijnen, oprichter van Veco heeft zich in deze periode  bij de Binnenlandse Strijdkrachten aangesloten. Hierom is hij vlak voor de bevrijding, medio april 1945 door de SS opgepakt, gemarteld en met nog zeven anderen, twee dagen voor de bevrijding gefusilleerd. Na de Oorlog is hem voor zijn verzetsdaden het Verzetskruis postuum verleend door toenmalig Koningin Juliana.

Het Verzetskruis uitgereikt aan de heer Beijnen

1946 - 1948

wederopbouw Veco

Het verlies van de heer Beijnen was een enorm groot verlies, maar achter de heer Ir. Laurens Beijnen stond een krachtige vrouw, Margaret Beijnen –McCullough Patten Yeaman, met wie hij in 1925 trouwde, zij besloot dat Veco weer moest starten! Enige maanden na de bevrijding werd er een provisorische commissarisvergadering gehouden en ging men weer aan de slag, geen gemakkelijke start, want veel was verloren gegaan. Onder leiding van de benoemde Technisch Directeur ir. Laurens Teepe werd een herstart gemaakt met het herontdekken van ingewikkelde processen en productiestappen deels aan de hand van de octrooien van de heren Beijnen en Van Dorp. Hierbij kwam veel inzet en creativiteit kijken, maar al snel werd er succes geboekt en kon er weer worden geproduceerd. De heer Teepe heeft verscheidene belangrijke processen systematisch vastgelegd en heeft belangrijke stappen gezet in het beheerster maken van matrijzen.  Zoals je kan lezen was er sprake van doorzettingsvermogen, kracht en een lange adem om alles wat verloren was gegaan weer opnieuw uit te vinden. Eigenschappen die tot op heden en door de jaren heen altijd behouden zijn gebleven binnen Veco.

In Juli 1946 is het besluit genomen om het bedrijf te verhuizen van Loenen naar Eerbeek. Men huurde daar van Bernard Slijkhuis aan de Karel van Gelreweg een gedeelte van de wasserij. Veco had in deze periode te maken met enorme te korten aan grondstoffen. Voor het electroformeer proces was veel elektriciteit, koper en nikkel nodig. Er werd gebruik gemaakt van een noodtrafo van Amerikaanse oorlogsmakelij. De groei van Veco werd door het te kort aan diverse grondstoffen zeer beperkt. In deze periode werd er grotendeels met de hand geproduceerd, waarbij opmerkzaamheid en accuratesse van medewerkers zeer belangrijk waren. Vandaag de dag nog steeds belangrijk binnen Veco.

Door een onverwachte, toevallig binnengekomen order uit Joegoslavië, was er plotseling een grote behoefte aan meer personeel. De werving vond plaats in de omgeving van Veco bij de naastgelegen bedrijven. Op de momenten dat er minder werk was, werden medewerkers uitgeleend om sloten en sprengen schoon te maken. Dit zorgde er ook voor dat niet-kostwinners in die tijd hun loon bijvoorbeeld een week later kregen.

In combinatie met het onstabiele productieproces en dat er o.a. daardoor te weinig aandacht was voor het ontwikkelen en zoeken naar verdere toepassingen, werd in 1946 besloten om een marketingdeskundige in te zetten die natuurlijk wel goed op de hoogte moest zijn van de zeefproblemen in de industrie. Hij kwam al snel tot de conclusie dat de kostprijs met 1/3 teruggebracht moest worden. De problemen met de matrijzen moest worden opgelost. Deze moesten beter en duurzamer worden of te wel langer meegaan. In deze periode van Veco had duurzaam nog niet de definitie die duurzaam op dit moment heeft.

In de loop van 1947 werd een begin gemaakt met het opzetten van een bescheiden verkooporganisatie, met binnen- en buitenlandse vertegenwoordigers bij enkele grote bedrijven. Het doel was een regelmatige productie en afzet. In 1948 was het tijd om een commercieel directeur aan te stellen. De bedrijfsmoeilijkheden namen behoorlijk sterk af, waardoor er ruimte ontstond voor ontwikkeling, maar ook in deze periode was het lastig om technisch goed geschoold personeel te vinden. Om de huidige medewerkers te stimuleren een technisch goed product te laten afleveren, werd er een premiestelsel ingevoerd.

Het oude Veco logo op briefpapier

1949 - 1956

begin van de eerste groei bij Veco

De periode na de oorlog kenmerkt zich door verdere technologische ontwikkelingen en een sterke groei in de klantenkring van Veco. Zo werd in 1949 het “continu electroformeren” bedacht. Doormiddel van een nieuwe machine met maar liefst 32 bijbaden zou Veco in staat zijn om lange stukken zeefplaten aan één stuk op te groeien. Bij volledig gebruik betrof dit maar liefst 100.000 vierkante meter. Revolutionair voor die tijd, maar het zou nog wat tijd nodig hebben om deze machine definitief te realiseren.

De jaren 50 kenmerkten zich door de ontwikkeling van verschillende type producten. Zo werden er cilindervormige textiel sjablonen ontwikkeld en maakte men zeven voor aardappelfabrieken. Zo speelde Veco destijds indirect een rol in zowel de kledingvoorziening als de voedselvoorziening.

Voor het maken van matrijzen via een lithografisch proces is een masker nodig. In deze periode was dit masker een zwart wit film. Kleinere producten werden eerst op een klein stukje zwart wit film gefotografeerd. Vervolgens werd dit stukje eerst op een vertikale strook gekopieerd of zoals dat genoemd werd, gerepeteerd. Vervolgens worden die stroken gekopieerd en tenslotte op een vierkante meter formaat gemonteerd. Zo konden veel producten  zeer economisch  tegelijk worden gemaakt. Deze repeteertechniek is in de loop der jaren steeds verder verfijnd en is tot de eeuwwisseling bij Veco succesvol in gebruik geweest.

Cilindervormige textielsjablonen

Handgeschreven prijslijst van Veco uit de jaren 50

Een koperen plaat met lichtgevoelige lak werd met de film als masker door een sterk lamp belicht en ontwikkeld. Daarna werd de plaat geëtst, de lak verwijderd en vervolgens werden de geëtste  kuiltjes handmatig gevuld met lak die tegen chemische baden bestand was (diepankering). Tenslotte kon deze matrijs opgegroeid worden in een rond bad. Men kent ook al het onderbreken van dit proces, lossen van de zeef en vervolgens weer verder opgroeien. Dit is het Vero proces wat ook nu nog in het Veco portfolio zit.

De zeven worden gewaardeerd voor hun kwaliteit, ondanks de hoge prijs. Zeven verstoppen minder snel, zijn goed reinigbaar, chemisch behoorlijk bestendig en voor de melkzeven een stuk hygiënischer dan de toen in gebruik zijnde geweven gaas filters met watten. De omzet groeit langzaam, winst wordt er nauwelijks gemaakt. Kostprijsberekening en financiering zijn een zorg. Om producten beter te kunnen vermarkten werd door de directie de opdracht gegeven om een prospectus met prijslijst te maken.

De jaren 50 & 60 kenmerkten zich door de vele productontwikkelingen. Deze ontwikkelingen vonden uiteindelijk hun weg in veel verschillende industrieën en markten. Denk aan tabakslinten, tabakskokers, kolenzeven & producten voor de optische industrie.  Anno 2024 zien we nog steeds veel verschillende producten binnen Veco.

Helaas waren de ontwikkelingen destijds niet altijd een succes. Daarmee heeft deze tijd het begin gevormd van het Veco DNA van niet opgeven en doorzetten en werd zichtbaar dat het ontwikkelen van nieuwe producten tijd nodig heeft. Veelal gaan deze ontwikkelingen gepaard met het maken van verschillende producten, deze producten worden vervolgens getest bij de klant, dit leidt mogelijk tot aanpassingen en revisies van het product en zo begint men weer van begin af aan. Anno 2024 is deze manier van product ontwikkeling nog steeds zichtbaar.

1957 - 1964

een nieuwe professionaliseringsslag voor Veco

De ontwikkelingen van de textielsjablonen in de begin jaren 50 begint na jaren vorm te krijgen en dit uit zich in een samenwerking met Stork op dit gebied. Een samenwerking die later in het bestaan van Veco nog lang zichtbaar blijft. Ook bereid Veco zich begin jaren 60 verder uit en worden bestaande gebouwen vernieuwd. In 1961 bouwt men een nieuw kantoor, waarna ook in 1962 de galvanoafdeling vergroot wordt. Een nieuwe professionaliseringsslag voor Veco.

Zo komt er een einde aan de eerste 30 jaar Veco, een periode die zich kenmerkt als een turbulente tijd.